Nie jeden z raz, każdy z nas już spał w hotelu ale mało kto z nas wie dokładnie z skąd to pojęcie się wzięło i od czego się zaczęło. Rozwój zakładów hotelarskich postępował wraz ze wzrostem ruchliwości ludzkiej. Już od zarania dziejów człowiek potrzebował miejsca na nocleg.
Zanikło wiele zdobyczy kultury starożytnej. W tym podupadł zwyczaj udzielania gościny. Powrót do tej instytucji datuje się na 09 wiek i czasy panowania Karola Wielkiego, który nałożył na klasztory obowiązek prowadzenia hospicjum. Klasztory miały obowiązek przyjmowania wędrowców, udzielania im noclegu, wyżywienia i podstawowej opieki. Początkowo obowiązek ten wypełniany był bezpłatnie, z czasem jednak przyjął formę rynkową. Najgęstsza sieć hospicjów znajdowała się na terenie dzisiejszej Szwajcarii.
Historia hotelarstwa w Polsce sięga początków państwowości polskiej, jednak pierwsze pisane źródła są z 13 wieku. W Statucie Kazimierza Wielkiego znajduje się zapis: aby karczmarzom nikt gwałtu czynić nie śmiał. Zapiski rajców miejskich dotyczyły godzin otwarcia gospód, a także szynkowania trunków. Pierwowzorem dzisiejszych hoteli były średniowieczne karczmy wiejskie i gospody miejskie. Te ostatnie początkowo były miejscem spotkań bogatego mieszczaństwa, z czasem stały się instytucjami życia cechowego.
Historycy kultury dzielą Europę stosując kryterium kultury gospód i karczem na, np.:
Polskę, Wsch. Niemcy, Ruś, Litwę, Hiszpanię, gzie udzielanie gościny stało na bardzo wysokim poziomie. W tych krajach co zamożniejsi podróżni wozili swój niemalże cały dobytek.
Anglię, Holandię – gdzie kultura gospodarcza stała na bardzo wysokim poziomie, od średniowiecza stały zajazdy gotowe na 150 miejsc, dysponowano bielizna pościelową, zastawą stołową. W zasadzie średniowieczne karczmy i gospody w niezmiennym kształcie przetrwały do końca 17 wieku.
Wówczas to pojawił się nowy typ klienta, który był skłonny sporo zapłacić za godziwy nocleg. 1691-1695 r. powstaje zajazd Marywil w Warszawie, w miejscu dzisiejszego Teatru Wielkiego. Uważany przez historyków za pierwszy warszawski hotel. Powstał on z inicjatywy Marysieńki Sobieskiej i działał do roku 1825 roku. Przeznaczony był dla kupców, spełniał również rolę centrum handlowego. W latach kolejnych powstają następne tego typu hotele – Hotel Polski, Hotel Pruski, hotel Pod Białym Orłem.
Jednak dopiero koniec 19 wieku i początek XX przynoszą nowa jakość w hotelarstwie. Powstają hotele wzorowane na arystokratycznych pałacach, rezydencjach. Hotele typu palace. Przeznaczone dla bogatego ziemiaństwa, kupców i finansistów, którzy pragną otaczać się zbytkiem typowym dla rodzin arystokratycznych. Hotele tego typu powstały we wszystkich metropoliach europejskich m.in.: Ritz w Paryżu, Savoy w Londynie, Europejski w Warszawie, Bristol w Warszawie, Francuski w Krakowie, Ritz w Białymstoku, Pod Orłem w Bydgoszczy. Bristol – otwarty w 1901 r., szybki, rekordowy czas budowy, był najwyższym wówczas w Warszawie, pierwsza nowoczesna winda, pierwsza nowoczesna pralnia mechaniczna, szereg sal balowych, restauracji, kawiarni, sala bilardowa, biblioteka, telegraf, a także własna lodziarnia, cukiernia i liczne sklepy. Miał stwarzać namiastkę arystokratycznego życia, to już nie pojedyncza usługa (nocleg), ale cała kombinacja usług, dająca poczucie komfortu i przepychu. Jest to kanon postępowania marketingowego we współczesnym hotelarstwie.
Wiek 20 – pojawia się zupełnie nowy klient w hotelarstwie – turysta. Podróżuje dla przyjemności, poznania świata, bez motywów materialnych i natychmiast pojawia się oferta hotelarska skierowana do tego klienta. To już nie urządzone z przepychem hotele pałacowe, lecz pensjonaty, schroniska, domy wycieczkowe, stanice wodne. Pojawia się konkurencja dla hoteli w postaci kwater prywatnych. Początkowo w wiejskich chałupkach, z czasem przekształcają się w wyspecjalizowane pensjonaty. Modne stają się miejscowości nadmorskie, przeżywają boom letniska na Helu oraz góry. Duże aglomeracje w sąsiedztwie powstających osiedli letniskowych. To z tego okresu pochodzi również większość schronisk. Tuż przed wybuchem wojny stan bazy noclegowej w Polsce znacznie przewyższał popyt na tego typu usługi.